Nieuws

Alzheimer beter te voorspellen door onderzoek in meerdere hersengebieden

Er zijn nieuwe aanwijzingen gevonden dat Alzheimer beter voorspeld kan worden door onderzoek te verrichten in meerdere hersengebieden en in het bijzonder de pariëtaalkwab; verantwoordelijk voor ondermeer het besef van ruimte. De laatste jaren hebben studies over de ziekte van Alzheimer zich voornamelijk gefocust op de mediale temporale schors. Dit gebied in de hersenen speelt een belangrijke rol bij het expliciete geheugen, maar levert onvoldoende diagnostische betrouwbaarheid in de vroege fase van de ziekte van Alzheimer. Heidi Jacobs bestudeerde als promovendus aan de Universiteit Maastricht veranderingen in de pariëtaalkwab in relatie tot de vroege diagnostiek van Alzheimer. Begin juli verdedigde ze met succes haar proefschrift en verkreeg daarvoor het predicaat ‘cum laude’.

Een van de meest voorkomende symptomen van Alzheimer is een achteruitgang van het geheugen. Aan de andere kant treden er veranderingen op in de hersenen. De grijze en witte stof in het brein (grijze stof = de buitenste rand van de hersenen; witte stof = het binnenste deel van de hersenen) nemen af en er treden beschadigingen op in het vatenstelsel. Ook het patroon van hersenactiviteit verandert. Jacobs onderzocht in hoeverre krimp in de pariëtaalkwab een toegevoegde waarde heeft voor het voorspellen van de ziekte van Alzheimer, bovenop de krimp in de mediale temporale kwab. Het blijkt dat als de informatie van de twee kwabgebieden wordt gecombineerd de betrouwbaarheid van de diagnose toeneemt met 22%. Hiermee kan krimp in de pariëtaalkwab een belangrijke aanvullende aanwijzing zijn voor Alzheimer. Jacobs legt hiermee de basis voor vervolgonderzoek naar de pariëtaalkwab en Alzheimer en hoe deze een rol kan spelen in de vroege opsporing van de ziekte.

Alzheimer dementie is de meest voorkomende vorm van dementie. Als gevolg van de vergrijzing in onze samenleving is er een toegenomen behoefte om deze ziekte te begrijpen, vroeg te diagnosticeren en te behandelen. Wat betreft de rol van de hersenenveranderingen binnen de diagnostiek gebruiken onderzoekers en clinici de mate van krimp van de grijze stof in de mediale temporale kwab als maat om de ziekte vast te stellen en het verloop te voorspellen. Echter, dit is voor patiënten in de vroegste stadia te beperkt. Naast hersenveranderingen spelen gedrags- en verstandelijke veranderingen (minder onthouden, meer moeite met plannen, situaties moeilijker herkennen e.d.) ook een belangrijke rol bij de diagnose Alzheimer.

Heidi I.L. Jacobs verdedigde begin juli haar proefschrift ‘Parietal Matters in Early Alzheimer Disease’. Promotoren: Prof. Jelle Jolles (Onderzoeksinstituut LEARN! Vrije Universiteit Amsterdam), Prof. Frans Verhey en dr Martin van Boxtel (Universiteit Maastricht). Het proefschrift is uitgegeven in boekvorm (Neuropsych Publishers, ISBN 978-90-75579-51-2).

PERSBERICHT
Amsterdam, 14 april 2011

‘Ellis en het verbreinen’ van  Jelle Jolles

Ouders en leraren spelen belangrijke rol bij ‘het verbreinen’ van onze kinderen

In zijn nieuwe boek ‘Ellis en het verbreinen’ gaat professor Jelle Jolles in op een aantal thema’s die samengaan met talentontwikkeling en het brein. Hij doet dit vanuit een ‘hersenen & leren’ invalshoek en neemt steeds de lerende persoon als uitgangspunt. De ontwikkeling van de hersenen en de ontplooiing van het kind staan centraal. En de belangrijke rol die opvoeders en leerkachten hierin spelen: door ‘steun, sturing en inspiratie’ zorgt de omgeving voor een effectieve rijping van het brein!

Belangrijke vragen die de laatste jaren vaak worden gesteld: ‘Waarom presteren meisjes en jongens op school zo anders? Mijn kind zit te gamen, terwijl hij morgen twee proefwerken heeft! Waarin is de hersenontwikkeling van belang voor de ontplooiing van onze kinderen? Wat mag niet ontbreken in het onderwijs op de PABO’s? Het boek is een geheel herziene en uitgebreide versie van ‘Ellis en het verbreinen’ (eerste druk) dat uitkwam naar aanleiding van de oratie van Jolles in september 2010. De nieuwe versie is geschreven voor ouders, leerkrachten, docenten en degenen die meer willen weten over het grote belang van zowel onderwijs als opvoeding voor de ontplooiing van onze kinderen en hun brein.

Met wetenschappelijke informatie en met praktische handvatten voor ouders en leraren schrijft Jolles over hoe tieners zich ontwikkelen. Neuromythen zoals die rond de rol van rechter en linker hersenhelft worden ontkracht. En hij geeft veel achtergrondinformatie in handige leesblokken. Bijvoorbeeld ‘Om rekening mee te houden, zeven domeinen die belangrijk zijn voor leren’, waarvan cognitieve functies en vaardigheden (waarneming, aandacht, informatieverwerking, geheugen, planning) er één is. Of: ‘stadia in de ontwikkeling van de adolescent’. Tevens geeft Jolles vanuit de wetenschap en de neuropsychologie handreikingen voor de onderwijsontwikkeling in komende jaren. Het gaat bijvoorbeeld om ‘De tiener en zijn ontwikkeling’, ‘Motivatie en leerattitude’ en ‘Leerproblemen, wat weten we nog niet?’.

De stelling van Jolles is dat er grote individuele verschillen zijn in de rijping van het brein, die bij veel mensen doorloopt tot na het twintigste jaar. Het brein is plastisch, de omgeving – ouders, leraren, de buurt en cultuur- zijn mede bepalend voor de rijping en hiermee ook voor de ontwikkeling van talent. Dus niet alleen het lerende kind en tiener ‘verbreint’, maar ook diens omgeving!

De casus ‘Pim’ is illustratief. In groep 3 is Pim een leuk en goedlachs jongetje waar iedereen ‘zijn handen wel vol aan had’. Is het normaal om huiswerk te overhoren, terwijl hij ondersteboven in de hondenmand ligt? Met Pim is het goed gekomen met een prachtige voltooide universitaire opleiding, maar wat als Pim wat minder geluk met zijn omgeving had gehad? Het boek gaat in op inzichten uit het onderzoek naar hersenen en de biologische basis van ons gedrag.

Jelle Jollles is hoogleraar ‘Hersenen, gedrag & educatie’ en directeur van onderzoeksinstituut LEARN! en het centrum Brein & Leren in Amsterdam. Tevens werkt hij al vele jaren als neuropsycholoog op het domein ‘leren en geheugen’. Hij werkt al jaren actief in het bevorderen van de dialoog tussen wetenschap en de onderwijspraktijk.

EINDE PERSBERICHT
Noot voor de redactie:
Wij sturen u graag een exemplaar op voor het schrijven van een recensie of een nieuwsbericht naar aanleiding van een onderwerp in het boek.

Voor meer informatie of eventueel een toelichting door Jelle Jolles over een actueel met brein en leren/ontwikkeling samenhangend thema kunt u contact opnemen via info@breinplein.nl

Voor meer informatie :
Uitgever van ‘Ellis en het verbreinen’:  http://neuropsych-publishers.nl
Persoonlijke websites van prof. Jelle Jolles: www.jellejolles.nl en www.hersenenenleren.nl 

Cursussen en symposia op het gebied van leren, brein en ontplooiing: www.neuropsy-academie.nl